Materieschilderen: geef je schilderij diepte en karakter

Verf alleen vertelt niet altijd het hele verhaal. Materieschilderen voegt net dat beetje extra toe. Zand, aarde, natuurlijke pigmenten, papier, textiel… soms zelfs plastic. Zo wordt je schilderij niet alleen een beeld, maar een object met diepte, textuur en karakter. Het nodigt uit om te kijken, te ontdekken en soms bijna aan te raken.

Voor mij is materieschilderen een directe ervaring. Ik voel hoe een werk ontstaat, ontdek de lagen en sporen van het maakproces en ervaar een verbinding met het materiaal. Het gaat niet alleen om techniek, maar om intuïtie, materiaal en emotie die samenkomen. Schilderen wordt hierdoor tastbaar en persoonlijk.

Inspiratie uit de natuur

Mijn inspiratie haal ik uit de natuur. De kleuren en texturen die ik daar zie, wil ik terugbrengen in mijn werk. Daarom gebruik ik zand, aarde, bladeren, takjes en natuurlijke pigmenten. Materieschilderen dwingt me om te kijken, te voelen en te experimenteren. Hoe reageren de materialen op elkaar? Wat gebeurt er als het werk nat maak? Soms weet ik het van tevoren niet, en dat is juist het leukste.

Soms gebeuren er grappige of onverwachte dingen. Zo experimenteerde ik een keer met roest: ijzerpoeder over papier en textiel, een beetje azijn erover… en de volgende dag was mijn hele werk één grote roestvlek geworden. Iets te enthousiast, dus. Maar eerlijk? Het gaf het schilderij een verrassende uitstraling waar ik zelf niet op had gerekend.

Controle loslaten

Materieschilderen gaat over balans. Je kiest kleuren en composities, maar laat ook ruimte voor wat het materiaal zelf wil doen. Soms betekent dat accepteren dat een laag er niet uitziet zoals je had bedacht. Soms bevalt een laag niet en dan trek je er weer lagen vanaf, waaronder vandaan dan weer andere mooie texturen tevoorschijn komen. Juist het onverwachte geeft een werk karakter en leven.

Zo verwerkte ik een keer in een schilderij een stuk drijfhout. Maar waar ik geen rekening mee had gehouden is dat in de loop van de tijd het hout begon open te barsten, op een manier die ik nooit had kunnen voorspellen. Alsof het hout zijn eigen verhaal wilde vertellen. 

Veel mensen denken dat materieschilderen decoratief is of een manier om technische onzekerheid te verbergen. In werkelijkheid vraagt het om kennis van materialen, inzicht in de opbouw en een goed oog voor balans. Natuurlijke materialen hoeven niet grof of meteen herkenbaar te zijn (zoals de macaronischilderijen van toen we jong waren); ze kunnen subtiel, verfijnd en elegant worden ingezet. Tijd speelt ook een rol. Materialen reageren op lucht en vocht, lagen hebben rust nodig, en tijdens het drogen ontstaan soms scheuren of nieuwe texturen. Precies die sporen maken elk werk uniek.

Ervaar het zelf

Materieschilderen is voor mij meer dan techniek. Het is vertragen, voelen en luisteren naar wat een werk nodig heeft. Met natuurlijke materialen krijgt elk schilderij een eigen stem en een verhaal dat zichtbaar en voelbaar is.

Wil je het zelf ontdekken? Kom naar mijn Workshop Zee in Zeist of Minicursus in Utrecht. Laat je inspireren door materiaal, kleur en textuur. En wees gerust: soms gaat er iets totaal anders dan gepland. Dat is juist het leukste deel.