Gelli Plate: wat het is en waarom ik er niet meer zonder kan werken
De eerste keer dat ik met een Gelli Plate werkte, verwachtte ik er eerlijk gezegd niet veel van. Een zachte gelplaat, wat verf erop, een velletje papier erover drukken... het klonk simpel, bijna te simpel. Tot ik die eerste afdruk van het papier trok en zag wat er was ontstaan. Geen idee had ik van tevoren dat de kleuren zo zouden vervagen in elkaar, of dat de structuur van een stukje kant zo scherp zou afdrukken. Sindsdien ligt er in mijn atelier altijd wel een Gelli Plate binnen handbereik.
In dit artikel neem ik je mee in wat een Gelli Plate precies is, hoe je ermee aan de slag gaat en waarom deze techniek voor mij, en voor veel van mijn cursisten, een van de leukste onderdelen van mixed media is geworden.
Wat is een Gelli Plate precies?
Een Gelli Plate is een flexibele, rubberachtige gelplaat waarmee je monoprints maakt. Monoprint betekent dat elke afdruk uniek is: je kunt een print nooit exact herhalen, hoe je ook je best doet. De plaat is gemaakt van silicone met een mineraal, wat zorgt voor die zachte, gel-achtige substantie (vandaar de naam) die verf mooi vasthoudt zonder dat je een pers nodig hebt zoals bij traditionele druktechnieken.
Je brengt verf aan op de plaat met een brayer, werkt met stencils, natuurlijk materiaal, stempels of kant om patronen aan te brengen, en drukt vervolgens papier op de plaat om de afdruk over te brengen. Wat ik zo fijn vind, is dat de plaat zelf jarenlang meegaat. Je maakt hem het beste zo min mogelijk schoon, dat is namelijk niet altijd nodig. Alleen als je van kleur wisselt, bijvoorbeeld van een donkere naar een lichte tint, is het handig om de plaat even schoon te maken. Gebruik daarvoor een zacht, nat (baby)doekje op waterbasis, of houd de plaat eventueel even onder de kraan. Vermijd bijtende schoonmaakmiddelen, die tasten het oppervlak aan. Zo is de plaat zo weer klaar voor de volgende afdruk.
Waarom deze techniek zo goed bij mixed media past
   |
Ik geef nu al jaren les in mixed media, en als er één ding is dat ik telkens weer terugzie bij cursisten, is dat de Gelli Plate iets losmaakt. Mensen die normaal heel gecontroleerd werken, gaan opeens spelen. Dat komt doordat je met deze techniek simpelweg niet precies kunt sturen wat er ontstaat. Je brengt een laag verf aan, drukt af, en pas op het moment dat je het papier van de plaat trekt, zie je het resultaat.
Voor mij is dat precies de kern van mixed media: leren kijken naar wat er ontstaat in plaats van vasthouden aan wat je in gedachten had. De afdrukken die je maakt, zijn bovendien nooit een eindproduct op zich. Ik gebruik ze het liefst als basis voor verder werk: als achtergrond voor een schilderij, als materiaal voor collage, of gecombineerd met image transfer voor extra diepte.
Wat heb je nodig om te beginnen?
Je hoeft niet meteen een hele materialenkast te kopen. Voor de basis heb je genoeg aan:
- Een Gelli Plate (verkrijgbaar in verschillende formaten, tijdens de cursus/ workshops werken we met 20x25 cm)
- Acrylverf of gouache
- Een brayer (roller) om de verf gelijkmatig uit te rollen
- Materiaal om structuur toe te voegen: stencils, kant, bladeren, bubbeltjesplastic
- Stevig papier, denk aan 200 gram of zwaarder. Het liefst wat gladder papier, dat niet te snel vocht opneemt.
Stap voor stap: zo maak je je eerste afdruk
- Rol een dunne, gelijkmatige laag verf uit op de Gelli Plate met de brayer.
- Leg eventueel een stencil, blaadje of ander materiaal op de verf om structuur toe te voegen.
- Leg voorzichtig een vel papier op de plaat en druk het met je handen gelijkmatig aan.
- Trek het papier langzaam en in één beweging los.
- Laat de afdruk drogen en herhaal met een nieuwe kleur of nieuw materiaal.
Het mooie is dat je de plaat na het aftrekken van de eerste afdruk vaak nog een tweede keer kunt gebruiken. Er blijft dan net genoeg verf achter voor een zachtere, subtielere afdruk. Dat noemen we een ghost print, en het zijn regelmatig mijn favoriete resultaten van een sessie.
Een paar technieken om verder te experimenteren
Zodra de basis lukt, zijn er talloze richtingen om in te slaan:
Laag op laag werken. Door meerdere kleuren over elkaar te drukken, met steeds een andere stencil of structuur, bouw je diepte op. Wacht wel tot een laag droog is voor je de volgende aanbrengt, anders vermengen de kleuren te veel.
Image transfer. Met een laserprint kun je een afbeelding overbrengen op je Gelli Plate. Zo combineer je een foto of illustratie met de textuur van je print.
Negatieve en positieve afdrukken. Als je een stencil op de plaat legt vóór je afdrukt, krijg je een negatieve vorm (de vorm blijft wit). Haal je stencil eraf en je kunt nog een afdruk maken maar dan een positieve afdruk, van de verf die nog op je plaat zit.
Veelgemaakte beginnersfouten
In mijn workshops zie ik regelmatig dezelfde dingen misgaan:
Te dikke lagen verf. Minder is meer. Een dunne laag geeft meer controle over het resultaat en droogt bovendien sneller.
Te snel tevreden zijn met de eerste afdruk. Vaak zijn juist de tweede of derde afdruk van dezelfde plaat het interessantst, doordat de kleuren dan zachter mengen.
Te weinig structuur toevoegen. Alleen verf gebruiken geeft al snel een vlak resultaat. Ga op zoek naar materialen in huis die interessante texturen achterlaten.
Veelgestelde vragen over de Gelli Plate
Is een Gelli Plate wasbaar? Ja, je maakt de plaat schoon met een vochtig doekje of onder een lichte straal lauw water. Gebruik geen scherpe voorwerpen, die kunnen het oppervlak beschadigen.
Hoe lang gaat een Gelli Plate mee? Bij normaal gebruik en goede verzorging kan een Gelli Plate jarenlang mee. Bewaar hem plat en uit direct zonlicht om vervorming te voorkomen.
Kan ik met gouache op een Gelli Plate werken? Zeker, gouache geeft een net iets ander effect dan acrylverf, meestal wat matter en zachter van kleur. Ik combineer ze regelmatig in dezelfde sessie.
Heb ik ervaring nodig om met een Gelli Plate te werken? Nee, dat is juist het mooie. Er is geen goed of fout, en de techniek is voor iedereen toegankelijk, van complete beginner tot ervaren kunstenaar.
Zelf aan de slag
Lezen over een Gelli Plate is één ding, maar de techniek echt onder de knie krijgen doe je door het gewoon te doen, met je handen in de verf. Deze zomer werk ik er onder andere mee tijdens de zomercursus schilderen en mixed media in Zeist, waar Gelli Plate een van de vier technieken is die aan bod komen, naast marmeren, collage en acrylic pouring.
Wil je weten wanneer er een nieuwe workshop of cursus met de Gelli Plate op de planning staat? Kijk dan bij mijn actuele workshopaanbod en cursusagenda. Ik voeg regelmatig nieuwe data toe in Haarlem, Utrecht en Zeist.
Liever eerst thuis wat inspiratie opdoen? Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief en ontvang gratis mijn e-book met tips om te beginnen met mixed media: meld je aan.